(داستان دو موش)

ای پسر ، لحظه ای تو گوش بده
گوش بر قصّه ی دو موش بده :

که یکی پیر بود و عاقل بود
دگری بچه بود و جاهل بود

هر دو در کنجِ سقف یک خانه
داشتند از برای خود لانه

گربه‌ای هم در آن حوالی بود
کز دغل ، پر ز صدق خالی بود

چشم گربه به چشم موش افتاد
به فریبش زبان چرب گشاد

گفت ای موش جان چه زیبایی
تو چرا پیش من نمی آیی

هرچه خواهد دلِ تو ، من دارم
پیش من آ ، که پیش تو آرم

پیر موش این شنید و از سر پند
گفت با موش بچه : کای فرزند

نروی ، گربه گول می‌زندت
دور شو ورنه پوست می‌کندت

بچه موش سفیه بی مشعر
این سخن را نکرد از او باور

گفت مَنعم ز گربه از پی چیست ؟
او مرا دوست است ، دشمن نیست

گربه هم از قبیله ی موش است
مثلِ ما صاحب دُم و گوش است

تو ببین چشم او چه مقبول است
چه صدا نازک است و معقول است

باز آن پیرموش کار آگاه
گفت با موش بچه ی گمراه

به تو می‌گویم ای پسر در رو
حرفِ این کهنه گرگ را مشنو

گفت موشک که هیچ نگریزم
از چنین دوست من نپرهیزم

گربه زین گفتگو چو گل بشکفت
بار دیگر ز مکر و حیله بگفت :

من رفیق تو ام مترس بیا
ترس بیهوده از رفیق چرا ؟

پیر موش از زبان آن فرتوت
ماند مات و معطل و مبهوت

گفت وه ! این چقدر طنّاز است
چه زبان باز و حیله پرداز است

بچه موشِ سفیهِ بی ادراک
گفت من می‌روم ندارم باک

بانگ زد پیرموش کای کودن
این قدَر حرف‌های مفت مزن!

تو که باشی و گربه کیست، الاغ ؟
رفتن و مردنت یکی است الاغ !

گربه با موش آشنا نشود
گرگ با بره هم چَرا نشود

پر دغل گربه ی به فن استاد
باز آهسته لب به نطق گشاد

گفت این حرف‌ها تو گوش مکن
گوش بر حرف پیرموش مکن

پیرها غالبا خِرف باشند
از ره راست منحرف باشند

نُقل و بادام دارم و گردو
من به تو می‌دهم بده تو به او

بچه ی حف نشنوِ ساده
به قبول دروغ ، آماده

سخن کذب گربه صدق انگاشت
رفت و فورا بنای ناله گذاشت

که به دادم رسید ، مُردم من
بی‌جهت گول گربه خوردم من

دمم از بیخ کند و دستم خورد
شکمم پاره کرد و گوشم بُرد

پنجه اش رفت تا جگرگاهم
من چنین دوست را نمی‌خواهم

پیر موشش جواب داد برو !
بعد از این پند پیر را ، بشنو

هر که حرف بزرگتر نشنید
آن ببیند که بچّه موش بدید

ایرج میرزا